Home > L-Isqof ta' Għawdex Mario Grech > Ittra Pastorali   tal-E.T. Mons. Mario Grech Isqof ta’ Għawdex   fl-okkażjoni tal-festa ta’ Marija Mtellgħa s-Sema 2015

Ittra Pastorali   tal-E.T. Mons. Mario Grech Isqof ta’ Għawdex   fl-okkażjoni tal-festa ta’ Marija Mtellgħa s-Sema 2015


DUWA TAL-ĦNIENA GĦALL-FAMILJA  

Il-familja: bejta ta’ kenn u mħabba

  1. Meta filgħaxija l-qamar fiddien jibda jilma fis-sema sajfi, niftakar f’dawk li wara jum ta’ ħidma jkunu qed jirritornaw lejn djarhom. Ħafna jiftħu l-bieb u jsibu l-familja li magħha jaqsmu l-ferħ u s-sodisfazzjon li jkunu ġarrbu matul il-jum. L-għożża u l-għaqda tal-familja tnessihom it-toqol tal-għeja u tad-diffikultajiet tal-ġurnata u timliehom b’enerġija ġdida għall-jum tal-għada.
  1. F’pajjiżna huma ħafna dawk il-familji li huma bejta tal-imħabba li toffri dan il-kenn uman. Madwarna għandna sinjali ċari li jixhdu li ħafna għandhom għal qalbhom il-benefiċċji umani, soċjali u spiritwali li joffru ż-żwieġ u l-familja; fil-fatt, il-familja hija l-mimmi tal-għajnejn tal-kotra, tant li dawn aktar jistaqsu x’jistgħu jġibu fil-familja tagħhom milli x’ser jieħdu minnha.

L-isfidi tal-familja llum

  1. Imma mbagħad hemm oħrajn li, xħin jaslu fuq l-għatba tal-bieb, jaħsbuha darbtejn jekk idaħħlux iċ-ċavetta biex jiftħu – għax jafu li kif jixirfu f’darhom, il-kesħa tas-solitudni tiblagħhom. Il-baħħ tad-dar iġibilhom memorji ta’ meta d-dar kienet mimlija b’persuni li kienu jħobbu imma llum għosfru. Għal dawn il-persuni, il-lejl huwa twil u tqil għax waħidhom fil-ħemda jiftakru fit-telfiet li jkunu ġarrbu u fil-ħolm li sfrattalhom. Flok ma jservihom biex jistrieħu, il-lejl jaf jixgħel fihom ir-rabja u sens qawwi ta’ delużjoni. Fost dawn hemm ir-romol; imma magħhom ngħodd lil dawk li ż-żwieġ tagħhom marrilhom żmerċ u kellhom jisseparaw jew jaċċettaw is-separazzjoni u d-divorzju, u konsegwenza ta’ dan infirdu mill-għeżież tagħhom; hemm dawk li, għalkemm huma mgħottija bil-libsa taż-żwieġ, qed jgħixu f’infern għax żwieġhom jew marthom jittraduhom bi mġiba adultera. Anki dawk li qegħdin fit-tieni relazzjoni, forsi wkoll għax kien iebes wisq għalihom li jgħixu waħidhom, mhux dejjem jirnexxilhom jeħilsu għalkollox minn dan il-fardal tal-imgħoddi. Hemm ukoll dawk li l-imħabba ssuqhom biex jiċċelebrawha, imma minħabba n-natura tagħhom ma jistgħux igawdu l-benefiċċji tal-imħabba ċċelebrata fiż-żwieġ bejn mara u raġel. Imbagħad hemm tant familji li huma sogħbiena u mweġġgħa li wliedhom jew in-neputijiet tagħhom jinsabu f’relazzjoni li fiha nnifisha hija f’kuntrast mat-tagħlim tal-Vanġelu!
  1. Kieku nixtiequ li l-familji tagħna kollha jkunu kapaċi joffru ħajt tal-kenn, imma l-fatti jitkellmu mod ieħor. Ma nafx fejn wieħed ser isib il-familja perfetta; imma teżisti dik il-familja li kuljum tissara biex tirbaħ sfidi żgħar u kbar, fosthom dawk li jinħolqu minħabba differenzi fil-karattri, minħabba l-isfidi tat-trobbija tal-ulied, dawk marbuta mal-oqsma tax-xogħol, tal-kummerċ u tal-ekonomija. Dawn iċ-ċirkustanzi qed joħolqu pressjoni kbira fuq ir-relazzjonijiet ta’ bejn il-miżżewġin u ta’ bejn l-istess membri tal-familja.
  1. Ma jistax jonqos li l-familji tagħna ma jittiħdux mit-tibdil kulturali qawwi li qed joħloq mistoqsijiet dwar il-konvinzjonijiet li sal-lum konna naħsbu li huma sħaħ daqs iż-żonqor. Qed ngħixu f’epoka fejn iż-żwieġ u l-familja għaddejjin minn tibdil enormi u ħafna qed iqajmu mistoqsijiet dwarhom. Illum il-familja saret wisq ċkejkna u għalhekk naqsulha r-riżorsi. Illum il-familja ftaqret fl-ideali u l-valuri. Illum il-familja għaddejja minn mumenti ta’ prekarjetà: id-divorzju, l-unjoni ċivili, kwistjonijiet marbuta mal-gender, it-tnissil assistit, u oħrajn. Dawn l-isfidi qed iħallu l-marka fuq il-viżjoni taż-żwieġ u l-familja. Huma fatturi li jheżżu ċ-ċertezzi Kattoliċi dwar iż-żwieġ u l-familja, u nifhem lil min jibda jistaqsi fejn huwa s-sewwa. Huma fatturi li jindikaw li hemm ħafna ġerħat, li fl-istess waqt jikkawżaw ġerħat oħra.

Kriżi ta’ fidi

  1. Alla fejn hu f’dan ix-xenarju? Quddiem l-esperjenza kiefra tat-tbatija, wieħed kapaċi jkun ittentat li jqatta’ l-karti tiegħu ma’ Alla. Hu fatt li waħda mir-raġunijiet li jwasslu għall-ateiżmu hija d-diffikultà li jsib il-bniedem biex jirrikonċilja l-verità ta’ Alla kollu ħniena meta mbagħad jara tant weġgħat fl-umanità. Ħafna drabi l-bniedem ma jistaqsix dwar l-eżistenza ta’ Alla, imma kif jista’ jkun li Alla, li hu mħabba u tenerezza, jibqa’ passiv quddiem it-traġedja umana. Daqskemm huwa minnu li xi żwiġijiet u familji qed izappu għax Alla m’għadux il-bastun li fuqu jserrħu matul mixjiethom, daqstant ieħor nibża’ li l-kriżi taż-żwiġijiet taf tkompli ddaħħal mhux ftit bnedmin fi kriżi ta’ fidi, inklużi dawk li, għalkemm jinsabu f’relazzjoni diskutibbli, għandhom il-bieb imbexxaq biex Alla jidħol u jgħammar għandhom.

Is-Sinodu tal-Isqfijiet dwar il-Familja

  1. Minkejja dan il-proċess mgħaġġel ta’ bidla, tibqa’ ħajja fil-bniedem ix-xewqa li jifforma familja, anki jekk fost il-ġenerazzjoni li tielgħa hemm min jippreferi li jgħix il-ħajja tal-koppja b’mod privat u mhux bħala impenn pubbliku. Konvinta li l-bniedem għandu ġibda naturali biex jgħix fi ħdan il-familja u li Ġesù Kristu huwa l-“inbid” li jhenni u jqaddes l-imħabba tal-miżżewġin, il-Knisja ma tehdiex ixxandar il-Vanġelu tal-Familja. Kien għalhekk li wara s-Sinodu tas-sena l-oħra, il-Papa Franġisku reġa’ sejħilna lilna l-Isqfijiet biex f’Ottubru li ġej niltaqgħu f’Sinodu ħalli flimkien nirriflettu dwar is-sejħa u l-missjoni tal-familja fid-dinja tal-lum.
  1. Niżgurakom li ma hemm ebda ħsieb li l-Knisja tibdel id-duttrina tagħha dwar iż-żwieġ u l-familja. Il-pedament tal-familja huwa ż-żwieġ bejn raġel u mara li jinħabbu bi mħabba dejjiema, fidila u miftuħa għall-ħajja. Meta raġel u mara jkunu misjuqin mit-twemmin fi Kristu, ikunu jafu x’inhu ż-żwieġ u jkollhom il-kwalitajiet umani suffiċjenti biex jiddeċiedu, iż-żwieġ tagħhom huwa sagrament. Huwa minnu li s-sagrament hu għajn ta’ grazzja biex fid-dgħufija tagħhom il-miżżewġin isibu l-għajnuna biex jgħixu s-sejħa u l-missjoni tagħhom; imma s-sagrament għandu tifsira aktar wiesgħa u impenjattiva. Hija ħasra li għal xi wħud iċ-ċelebrazzjoni tas-sagrament taż-żwieġ hija biss ritwal pompuż, parata bi lbies sabiħ jew pageant reliġjuż.

Mixja ta’ formazzjoni

  1. Bl-għan li ngħinu lill-għarajjes jitħejjew biex jiċċelebraw u jgħixu s-sagrament taż-żwieġ, minn ftit tas-snin ’l hawn fid-Djoċesi bdejna norganizzaw mixja ta’ formazzjoni għall-għarajjes mifruxa fuq sentejn. F’dawn il-laqgħat, il-koppja tingħata tagħrif u ħiliet biex, imwieżna mill-Vanġelu, tkun tista’ tbaħħar fil-bnazzi u l-maltemp tal-ħajja, tkun taf tvinċi meta l-qagħda ekonomika tagħha tkun prekarja, meta l-impenji tax-xogħol jaħbtu jirkbuha. Il-koppja tipprepara ruħha biex tilqa’ t-tieni u t-tielet wild f’soċjetà li mhux talli ma toffrix servizz soċjali adegwat, imma taf trewwaħ kurrenti kontra t-tnissil tal-ħajja. Il-koppja titħarreġ biex meta jinqala’ d-diżgwid jew meta jfieru lil xulxin, ikunu kapaċi jaħfru.
  1. Dan u aktar ifisser tgħix is-sagrament taż-żwieġ bħala ġrajja ta’ grazzja. Tassew nieħu pjaċir meta koppji li jkunu ħadu sehem f’din il-mixja ta’ formazzjoni jgħiduli kemm baqgħu sodisfatti. Nemmen li din il-ħidma mal-koppji għarajjes taf tissarraf f’ħafna barkiet. Nieħu din l-okkażjoni biex nirringrazzja lil dawk is-saċerdoti u koppji lajċi li huma ddedikati f’din il-pastorali.

Għajnuna professjonali

  1. Imma kif għidt aktar ’il fuq, effett tat-tsunami kulturali li għaddej, mhumiex ftit dawk il-miżżewġin li huma feruti għaliex iż-żwieġ tagħhom niżel bħal kastell tar-ramel. Dawn huma sitwazzjonijiet ta’ tbatija kbira u, sakemm huwa possibbli, wieħed għandu jipprova jsalva dak li jista’ jiġi salvat. Kien għalhekk li ftit snin ilu fid-Djoċesi tagħna waqqafna Family Counselling Centre fil-kumpless tas-Santwarju Ta’ Pinu, fejn persuni ppreparati joffru għajnuna professjonali biex jgħinu kemm lil persuni u koppji li għandhom diffikultajiet personali u fir-relazzjonijiet tagħhom fil-familja, u kemm lil min qed jitfarrak biex jerġa’ jiġbor u jgħaqqad il-biċċiet. Inħossni ħafna grat lejn dawk li jmexxu dan iċ-Ċentru.

Kulħadd għandu post fil-Knisja

  1. Fost dawn il-feruti hemm dawk li, wara l-falliment irriversibbli tar-rabta taż-żwieġ tagħhom, reġgħu daħlu f’rabtiet affettivi ġodda, uħud minnhom rikonoxxunti ċivilment – qed nirreferi għal dawk li huma divorzjati, jinsabu fit-tieni relazzjoni u għadhom jixxenqu għal Kristu. Għalkemm sitwazzjoni bħal din tmur kontra s-sagrament Nisrani, kif jgħid il-Papa Franġisku, “dawn il-persuni mhuma xejn affattu skomunikati u assolutament m’għandhomx jiġu ttrattati bħala tali: huma dejjem jagħmlu parti mill-Knisja”. F’dawn l-aħħar għaxriet tas-snin, fil-Knisja “kiber tabilħaqq l-għarfien li hemm bżonn nilqgħu bħal aħwa u b’qalb attenta, fl-imħabba u fil-verità, lil dawk l-imgħammda li qegħdin f’konvivenza ġdida wara li ż-żwieġ sagramentali tagħhom falla”. Il-Papa jkompli jgħid li “l-ikona tar-Ragħaj it-Tajjeb (ara Ġw 10:11-18) tiġbor il-missjoni kollha li Ġesù rċieva mingħand il-Missier: dik li jagħti ħajtu għan-nagħaġ tiegħu. Din l-imġiba hi mudell ukoll għall-Knisja, li tilqa’ lil uliedha bħal omm li tagħti ħajjitha għalihom. ‘Il-Knisja hi msejħa tkun id-dar miftuħa tal-Missier […]’. – L-ebda bieb magħluq! Xejn bibien magħluqa! – ‘Kulħadd jista’ b’xi mod jieħu sehem fil-ħajja tal-Knisja, kulħadd jista’ jagħmel parti mill-komunità. Il-Knisja […] hi d-dar tal-Missier fejn hemm post għal kulħadd, kull wieħed bil-ħajja iebsa tiegħu’ (Evangelii gaudium, 47)”.[1]
  1. Id-dgħajsa ta’ Pietru hija kenn tal-midinbin. Nemmen li f’din id-dgħajsa għandu jkun hemm post għal kull tip ta’ midneb, għaliex sakemm il-bniedem huwa ħaj, dejjem tibqa’ t-tama li wieħed jista’ jirrevedi ħajtu. Fil-Knisja ma għandna naqtgħu qalbna minn ħadd. Allaħares inkunu aħna, li aħna lkoll midinbin, li niddeċiedu min minna għandu jitla’ f’din id-dgħajsa u min minna għandu jibqa’ l-art. Fil-Knisja u fis-soċjetà ma jeżisti ħadd li huwa “inutli” jew “irrekuperabbli” tant li għandek taqta’ jiesek minnu. Hi x’inhi l-kundizzjoni tal-bniedem, jew l-għażla li jagħmel, hemm postu f’din ix-xibka, jiġifieri f’din il-komunità ekkleżjali. Għax f’din ix-xibka hemm wisa’ għall-bnedmin kollha li jemmnu f’Alla, ħadd eskluż, għax ma hawn ħadd li huwa mitluf. Ħadd ma huwa “imbarazz”. Ilkoll nistgħu nirrevedu l-ħajja tagħna u nikbru fl-intimità ma’ Ġesù. Għalhekk ma għandna nwarrbu ebda persuna mill-komunità Nisranija.[2]

Il-ħniena ta’ Alla tnebbaħ il-ħidma pastorali

  1. Dan l-atteġġjament tal-Knisja nistgħu nifhmuh jekk bħala dixxipli nikkontemplaw il-ħniena ta’ Alla għalina: dik il-ħniena li aħjar nirreferu għaliha bħala “miżerikordja” – Alla għandu qalbu (“cor”) miftuħa biex tħaddan lill-bniedem fil-miżerji tiegħu. Il-miżerikordja hija l-kelma-muftieħ biex nifhmu kif Alla jaħdem magħna l-bnedmin.[3] B’din il-miżerikordja rridu nħarsu lejn is-sitwazzjoni ta’ kull persuna li qed tfittex lil Kristu. B’dawn l-għajnejn tal-miżerikordja għandna nħarsu lejn is-Sinodu ta’ Ottubru li ġej.
  1. Mhux sigriet li hemm ċerta stennija dwar x’ser joħroġ mis-Sinodu dwar din ir-realtà pastorali ta’ dawk li huma divorzjati u jinsabu fit-tieni relazzjoni. Min jgħid li għandhom jaqgħu ċerti ħitan li jagħżlu mill-bqija tal-komunità lil dawk li huma “irregolari fiż-żwieġ” imma jemmnu fi Kristu Feddej, bl-ebda mod ma qiegħed ipoġġi f’periklu t-tagħlim dwar l-indissolubbiltà, imma qiegħed jixxennaq li jduq jew idewwaq il-benna tal-miżerikordja ta’ Alla, partikularment dik li, skont it-Tradizzjoni tal-Knisja, il-bniedem jasal għaliha meta jimxi t-triq tal-konverżjoni, magħrufa bħala via pœnitentialis. Il-miżerikordja ta’ Alla mhux biss hija duttrina bħalma hija d-duttrina dwar iż-żwieġ u l-familja, imma hija l-qofol tad-duttrina Nisranija.[4] Il-miżerikordja wkoll hija verità rivelata u għalhekk qatt ma hija f’kuntrast ma’ veritajiet oħra jew mal-Vanġelu. Alla miżerikordjuż tfisser li Alla għandu għal qalbu l-miżerja umana, inkluża l-miżerja taż-żwieġ u l-familja; tfisser li Alla jpoġġi jdejh fuq il-ġerħa tal-umanità biex jgħinha tfiq u tagħlaq; tfisser li Alla huwa ħieles minn dik l-indifferenza globalizzata li taħkem lilna l-bnedmin.
  1. Il-paladini tal-“ġustizzja ta’ Alla” jafu jitfixklu quddiem din il-viżjoni pastorali. “Bħal donnu ma nistgħux nammettu li l-ġustizzja hija parti żgħira mill-miżerikordja. Il-miżerikordja tħaddan wisq aktar minn dik li aħna nattribwixxu lill-ġustizzja. Il-miżerikordja tippresupponi l-ġustizzja, imma fl-istess waqt tmur ’l hinn minnha. Meta ngħidu li Alla huwa għani fil-ħniena ma nkunux nifhmu li għal Alla jgħaddi kollox u li l-Vanġelu u l-Kmandamenti tiegħu saru rabass. Alla ħanin ifisser li Alla jagħti lill-bniedem aktar milli dan jistħoqqlu bi dritt. Għal Alla kollox huwa grazzja. Difett li writna mill-imgħoddi hu li naħsbu li Alla jgħinna jekk aħna nimmeritaw – jekk aħna bravi. Imma Alla jagħti b’mod gratuwitu, anki fl-esperjenza taż-żwieg u l-familja”.[5] Kif jgħidilna l-Papa Franġisku, “kieku Alla kellu jieqaf sal-ġustizzja, ma kienx jibqa’ Alla, kien ikun bħall-bqija tal-bnedmin kollha li jfittxu r-rispett tal-liġi. Il-ġustizzja waħidha mhix biżżejjed… Għalhekk Alla jmur ’l hemm mill-ġustizzja bil-ħniena u l-maħfra”.[6]

Nitgħallmu mill-Missirijiet tal-Knisja

  1. Fi żmien il-persekuzzjonijiet fl-ewwel sekli tal-Knisja, ma kinux ftit dawk l-Insara li kienu dgħajfin u ċaħdu l-magħmudija tagħhom. Meta dawn l-Insara ntebħu bl-iżball u riedu jerġgħu jibdew jingħaqdu mal-komunità Nisranija, kien hemm min kien “iebes” u għalqilhom il-bieb; u kien hemm min, għax kien jemmen li l-Knisja hija omm ħanina, reġa’ aċċettahom għat-tieni magħmudija, li ma kinitx il-magħmudija tal-ilma, imma tad-dmugħ tal-indiema.[7] Uħud mir-ragħajja spiritwali, bħal Bażilju ta’ Ċesarija, laqgħu lura fi ħdan il-Knisja anki lil dawk li, meta ċaħdu l-magħmudija, infirdu minn żwieġhom u daħlu fit-tieni relazzjoni.[8] L-istess atteġġjament pastorali wrieh il-Papa San Girgor il-Kbir meta wieġeb lil Santu Wistin ta’ Canterbury li kellu problema pastorali biex jilqa’ għas-sagramenti lil dawk li kienu fi żwieġ “sagrilegu”.[9]

Il-Vanġelu tal-Ħniena

  1. Wieħed jittama li fis-Sinodu li ġej, Ommna l-Knisja, filwaqt li tibqa’ fidila lejn il-Vanġelu tal-Familja u ssostni lil dawk il-familji li huma “weqfin” fuq riġlejhom, tfittex tkun fidila lejn il-Vanġelu tal-Ħniena ta’ Alla, u kif għamlet fl-imgħoddi midfun, illum ukoll tagħraf issib it-toroq biex iddewwaq il-miżerikordja ta’ Alla lil dawk li, minkejja li ma jkunux irnexxew fiż-żwieġ jew ir-relazzjoni tagħhom, għadhom jittamaw f’Alla. Ma għandniex nibqgħu lura u nibżgħu nħaddmu l-qawwa terapewtika li Ġesù fdalna bħala Knisja biex ngħinu lill-midneb niedem li jixtieq joħroġ mill-ħabs tal-bieraħ u jirrikonċilja ruħu ma’ Alla u mal-Knisja mingħajr ma nġagħluh jerfa’ piżijiet li moralment ma jiflaħhomx.

Ġesù jibqa’ jagħti l-inbid il-ġdid

  1. Il-ġrajja ta’ Kana kif irrakkontata fil-Vanġelu (ara Ġw 2:1-11) tibgħat messaġġ pożittiv u kollu tama anki għal dawk il-persuni u koppji li naqsilhom l-inbid. Hemm diversi motivi għaliex jista’ jkun li l-inbid nixef – forsi minħabba nuqqas ta’ xogħol, faqar, mard, kif ukoll għax l-imħabba tagħhom tħassret. Ġesù ma ġiex biex jikkundanna jew jaqta’ qalb il-bniedem, imma ġie biex jgħin, isieħeb u jfejjaq. Ġesù jrid ikun magħna biex lil dawk li l-inbid sarilhom ħall, tant li qed iqarrsilhom ħajjithom, jerġa’ jagħtihom il-possibbiltà li jduqu nbid tajjeb. Il-ġrajja ta’ Kana tgħidilna li fejn hemm storja ta’ falliment fiż-żwieġ u l-familja, Alla lest li jiftaħ fuqhom ix-xmara tal-imħabba u l-miżerikordja; anzi, Ġesù jagħżel li jferra’ l-ifjen inbid propju fuq dawk li, għal xi raġuni jew oħra, jaħsbu li tkissrulhom il-ġarar kollha.[10]
  1. Tagħmel il-qalb tisma’ lill-Papa Franġisku jgħid li l-inbid ġdid u tajjeb ta’ Kana ħareġ mill-ġarar li kienu jintużaw għall-ħasil ritwali, jiġifieri fejn il-Lhud kienu jħallu “dnubiethom”. Għalhekk l-inbid it-tajjeb instab fejn kien hemm it-tinġis. Hekk ukoll jikteb San Pawl: “Fejn kotor id-dnub, kotrot fuq li kotrot il-grazzja ta’ Alla” (Rum 5:20). Għalhekk ma nistagħġbux li dak li fina jnissel stmerrija għax huwa “imniġġes”, għal Alla jaf ikun opportunità biex jagħmel miraklu: “Illum il-familja għandha bżonn ta’ dan il-miraklu”.[11]
  1. Naturalment irridu noqogħdu attenti lil min nafdaw dan l-inbid. Ma nistgħux nagħtuh lil min dan l-inbid jista’ jagħmillu d-deni. Niftakru f’dak li jgħid San Pawl: li min jixrob minn dan il-kalċi bla ma jkun jixraqlu, ikun jixrob il-kundanna tiegħu stess (ara 1 Kor 11:28). Imma min-naħa l-oħra ma għandniex inkunu daqshekk riġidi fit-tqassim tal-inbid. Fostna hawn min donnu jrid li dan l-inbid jitqassam bir-razzjon! Il-ġarar qegħdin ifawru u hemm ħafna li huma mixtieqa minn dan l-inbid biex iduqu l-ħlewwa u l-ġenerożità ta’ Alla. Huwa dmir ta’ kulħadd li jgħarbel lilu nnifsu qabel jixrob dan l-inbid, imma ma nistgħu ngħarblu lil ħadd aħna. Għax fuq kollox, l-għarbiel tagħna ħafna ifjen minn dak ta’ Alla![12]

Omm il-Ħniena

  1. Il-festa tal-Assunta tfakkarna li kienet Marija li ndaħlet biex Ġesù pprovda nbid ġdid lill-koppja ta’ Kana. Inqiegħed taħt il-mant ta’ Santa Marija l-familji kollha tagħna, partikularment lil dawk il-persuni li, minkejja kollox, huma ħerqana biex jgħixu f’armonija ma’ Alla u ma’ sħabhom il-bnedmin. Inħeġġiġkom ukoll biex permezz tar-Rużarju titolbu ħerqana l-interċessjoni ta’ din l-Omm tal-Ħniena sabiex, fuq l-eżempju tagħha, il-Knisja, permezz tas-Sinodu, tkompli ddawwar dawk l-għajnejn tagħha tal-ħniena lejn l-umanità midruba. Hekk id-dlamijiet li jaħkmu l-qlub jintrebħu bid-dawl tax-Xemx li permezz tal-Qamar jilma wkoll matul il-lejl.

Mogħtija mill-Kurja tal-Isqof, ir-Rabat, Għawdex, nhar it-Tnejn, 10 ta’ Awwissu 2015, Festa ta’ Lawrenz, djaknu u martri.

+  Mario Grech

Isqof ta’ Għawdex

[1]     Il-Papa Franġisku, Udjenza Ġenerali, 5 ta’ Awwissu 2015.

[2]     Ara Mario Grech, “Fid-dgħajsa ta’ Pietru hemm post għal kulħadd”, Knisja Arċipretali Ta’ Sannat, 20 ta’ Lulju 2015.

[3]     Ara l-Papa Franġisku, Bolla Misericordiæ Vultus [Il-Wiċċ tal-Ħniena] (11 ta’ April 2015), 9.

[4]     Il-Kardinal Georges Cottier, Civiltà Cattolica, 8.8.2015 (Antonio Spadaro S.I., ‘Brutalità del rigorismo, delicatezza della misericordia. Intervista al Cardinale Georges Cottier O.P.’, Civiltà Cattolica, Quaderno N° 3963-3964, 08/08/2015, 263-273.)

[5]     Ara Mario Grech, “Il-qalb ta’ Alla u l-miżerja tal-familja”, Knisja parrokkjali Ta’ Kerċem, 13 ta’ Lulju 2015.

[6]     Il-Papa Franġisku, Bolla Misericordiæ Vultus [Il-Wiċċ tal-Ħniena] (11 ta’ April 2015), 21.

[7]     Ara Mario Grech, Kristu jixxotta d-dmugħ, Ittra Pastorali tar-Randan (10 ta’ Frar 2015).

[8]     Ara Th. Michelet, Sinodo sulla famiglia. La via dell’Ordo Paenitentium, in Nova et Vetera 90 (2015).

[9]     Ara Venerabile Beda, Storia ecclesiastica degli Angli 1.27.

[10]    Ara Mario Grech, “Kana f’Għawdex tagħna”, Santwarju Ta’ Pinu, 22 ta’ Ġunju 2015.

[11]    Il-Papa Franġisku, Omelija fil-parroċċa ta’ Samanes di Guayaquil, 6 ta’ Lulju 2015.

[12]    Mario Grech, “Kana f’Għawdex tagħna”, Santwarju Ta’ Pinu, 22 ta’ Ġunju 2015.

  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

Comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: